Medycyna chińska liczy sobie ponad 5000 lat i sięga
wieków starożytnych. Już w czasach dynastii SHANG (ok. 1000 lat p.n.e.) stała
na dość wysokim poziomie.
Według tradycyjnej medycyny chińskiej ciało ludzkie posiada
wyznaczone szlaki - meridiany, którymi krąży qi (czytaj:
czi) - energia życiowa. Spokojny przepływ qi oznacza zdrowie zarówno
ciała, jak i ducha. Symptomy choroby pojawiają się, gdy przepływ energii ustaje
lub jest zaburzony. Celem tradycyjnej medycyny chińskiej jest przywrócenie
harmonijnego przepływu energii poprzez stymulację odpowiednich punktów ciała.
Chińczycy dostrzegali głęboki związek człowieka z naturą. Człowiek był cząstką
Wszechświata i żył w rytmie jego drgań, dźwięków i barw. Był jednak - według
ich wierzeń - bezbronną, słabą istotą, która pozostawała pod przemożnym wpływem
sił przyrody: Nieba i Ziemi. Obserwowali więc i skrupulatnie notowali wpływ,
jaki na niego wywierała.
Chińczycy doprowadzili do perfekcji diagnozowanie, interpretację chorób i
naturalne sposoby leczenia, poczynając od DIETY!, poprzez leczenie
ziołami, masaż, akupresurę, akupunkturę, ćwiczenia energetyczne Qi gong, a na
poradach dotyczących harmonijnej aranżacji otoczenia Feng shui i studiowaniu
Wyroczni I Cing kończąc.
Diagnozowanie odbywało się i odbywa nadal poprzez skrupulatny wywiad,
badanie palpacyjne, badanie tętna, oglądanie języka, wąchanie. Ostateczną
diagnozę opracowywało się i opracowuje do dziś po uwzględnieniu rodzaju energii qi, jej biegunów Yin i Yang, dopasowaniu choroby do Ośmiu Kryteriów Przewodnich
oraz teorii Pięciu Elementów. Postawienie diagnozy umożliwia lekarzowi
wdrożenie odpowiedniego leczenia, również z zastosowaniem podanych wyżej
kanonów.
Medycyna chińska jest przepojona logiką, jest też kopalnią wiedzy o
przyczynach chorób i metodach przywracania zdrowia. Nacechowana jest głębokim
zrozumieniem człowieka jako istoty czującej i myślącej. Język jakim
posługuje się jest symboliczny, ale każdy symbol - przez swoją prostotę - jest
przez każdego człowieka zrozumiały. A przecież zrozumieć, to znaczy
wyleczyć.
W Filozofii Chińskiej cały wszechświat jest ze sobą powiązany i
wzajemnie na siebie oddziaływuje. Aby funkcjonował prawidłowo, powinna
być zachowana równowaga. Zatem człowiek będąc mikrokosmosem podlega tym
samym prawom co i makrokosmos.
Według Chińczyków, procesy przebiegające w ludzkim organizmie, między innymi także choroby, są związane z wymianą pięciu elementów, które tworzą świat, a przedstawili je w sposób metaforyczny symbolami przyrody, i tak:
Drzewo - smak kwaśny, w organiźmie – wątroba i woreczek żółciowy
Ogień - smak gorzki, w organiźmie – serce, jelito cienkie i potrójny ogrzewacz
Ziemia - smak słodki, w organiźmie – żołądek i śledziona
Metal - smak ostry, w organiźmie – płuca i jelito grube
Woda - smak słony, w organiźmie – nerki, przewód moczowy i pęcherz
Pięć Przemian
to system współzależności procesów, czynników, faz, ruchu, stadiów
przekształceń lub sił, w którym żaden ze składników lub żywiołów nie
może istnieć bez pozostałych. Aby lepiej zobrazować otaczającą nas
rzeczywistość posłużono się cyklami i procesami występującymi w
przyrodzie, które sprowadzono do zasady Pięciu Przemian (żywiołów).
Prawidłowo
wprowadzając do naszego organizmu posiłki oparte na bazie elementów
Pięciu Przemian, harmonizujemy organizm przyczyniając się do poprawy
naszego stanu zdrowia.
Koncepcja Yin i Yang
pochodzi z filozofii taoistycznej. Opisuje ona dwie pierwotne i
przeciwne, lecz uzupełniające się siły, które odnaleźć można w całym
wszechświecie.
Yin
(dosłownie rozumiane jako "zacienione miejsce, północne zbocze
(wzgórza), południowy brzeg (rzeki), zachmurzenie, zaciemnienie")
reprezentowana przez czerń i Księżyc oznacza bierność, uległość,
smutek, chłód i zimę, symbolizuje żeński aspekt natury, introwersję
oraz liczby parzyste; odpowiada jej noc. Yin symbolizuje woda lub
ziemia.
Yang (dosłownie rozumiane jako
"nasłonecznione miejsce, południowe zbocze (wzgórza), północny brzeg
(rzeki), światło słoneczne") reprezentowana przez biel i Słońce oznacza
siłę, aktywność, radość, ciepło i lato, symbolizuje męski aspekt
natury, ekstrawersję oraz liczby nieparzyste; odpowiada jej dzień,
niebo. Yang symbolizuje ogień lub wiatr.
Wzajemne oddziaływanie Yin i Yang jest przyczyną powstawania i zmiany wszystkich rzeczy. Z nich powstaje Pięć Elementów: woda, drzewo, ogień, ziemia, metal, a z nich wszystkie inne rzeczy. Najważniejszym wykładem nauki o Yin i Yang jest Księga Przemian, I Ching.
Wszystko może być opisane jako obie siły Yin i Yang
1. Yin i Yang nie wykluczają się wzajemnie. Wszystko
ma swoje przeciwieństwo, jednak nigdy całkowite, a jedynie względne.
Żadna rzecz nie jest nigdy w pełni Yin ani całkowicie Yang. Każde z
nich zawiera w sobie pierwiastek swojego przeciwieństwa. Dla przykładu:
zima zmienia się w lato, a "co się wzniosło - opaść musi".
2. Yin i Yang są współzależne. Jedno nie może istnieć bez drugiego, tak jak dzień nie może istnieć bez nocy, światło bez ciemności, czy śmierć bez życia.
3. Tak Yin jak i Yang jest podzielne. Każdy
aspekt Yin lub Yang można dalej podzielić na mniejsze składowe Yin i
Yang. Dla przykładu, temperaturę można określić jako gorącą lub zimną.
Jednak gorąco można podzielić jeszcze na ciepło i upał, a zimno na
chłód i mróz. W każdym spektrum istnieje mniejsze spektrum; każdy
początek jest chwilą w czasie, więc posiada początek i koniec, tak samo
jak godzina ma początek i koniec.
4. Yin i Yang wchłaniają i jednocześnie podtrzymują się wzajemnie. Yin
i Yang znajdują się zwykle w stanie równowagi - kiedy jedno wzrasta,
drugie maleje. Mogą się też jednak znierównoważyć. Wyróżniamy cztery
stany braku równowagi: nadmiar Yin, nadmiar Yang, niedostatek Yin i
niedostatek Yang. Jednakże cały czas wzajemnie się uzupełniają: w
przypadku nadmiaru Yin występuje niedostatek Yang i vice versa. Brak
równowagi jest czynnikiem względnym: nadmiar Yang "wymusza"
zmniejszenie się Yin.
5. Yin i Yang mogą przekształcić się w siebie nawzajem. W
pewnej konkretnej sytuacji Yin może przekształcić się w Yang i
odwrotnie. Noc zmienia się w dzień, ciepło stygnie, a życie zmienia się
w śmierć. Niemniej jednak i ta przemiana jest względna, jako że noc i
dzień mogą ze sobą współistnieć w tym samym czasie na Ziemi widzianej z
kosmosu.
6. Część Yin znajduje się w Yang, a część Yang znajduje się w Yin. Mniejsze koła w każdym z nich służą jako: 1. przypomnienie, że zawsze pierwiastek jednego znajduje się w drugim. Tak
samo jak zawsze znajdziemy odrobinę światła w ciemności (np. gwiazdy na
nocnym niebie); żadna z tych cech nie jest nigdy skończona. 2. przypomnienie, że ekstremalne skrajności zmieniają się natychmiast w
swoje przeciwieństwo, jak również to, iż cechy Yin i Yang zależą od
punktu widzenia obserwatora. Dla przykładu: najtwardszy kamień
najłatwiej skruszyć. To pokazuje, że bezwzględne rozgraniczenie miedzy
jednym a drugim nie jest możliwe.